Εδώ ακούτε ποντιακή μουσική


Joomla Slide Menu by DART Creations
Facebook Share
Share on facebook

Ένας από τους στόχους της σελίδας αυτής είναι η καλλιέργεια της  αυτογνωσίας μας  ,  κυρίως μέσα από την τόνωση της ιστορικής μνήμης , που επαναπροσδιορίζει τη θέση μας και τη στάση μας μέσα στη σύγχρονη περίπλοκη πραγματικότητα.
Μέσα στο πλαίσιο αυτό κινούμενοι , θεωρούμαι ιδιάιτερης βαρύτητας χρέος μας  , να αναδείξουμε τους αγώνες του χωριού μας σε όλες τις ιστορικές στιγμές της πατρίδας μας .

Αναμφίβολα μια  άγνωστη, για τους πολλούς,   πτυχή της τοπικής μας ιστορίας είναι και η μάχη που δόθηκε στις 2/4/1944 ανάμεσα στις πατριωτικές δυνάμεις του ΕΛΑΣ και τους Γερμανούς κατακτητές, που εισέβαλλαν στο χωριό μας . Σκοπός τους ήταν να το κάψουν ολοσχερώς ως αντίποινα για την πατριωτική δράση των κατοίκων του . ΄΄1-5 Απρίλη. Ισχυρή δύναμη Γερμανών κινήθηκε προς τα χωριά Παλατίτσα και Μελίκι Πιερίων. Τμήματα X μεραρχίας τη χτύπησαν αιφνιδιαστικά και την ανάτρεψαν. Γερμανοί νεκροί 47, αιχμάλωτοι 15. Λάφυρα 80 όπλα , 2 πολυβόλα , 2 όλμους , 8 αυτοκίνητα και πολλά πυρομαχικά. Δικοί μας 15 νεκροί΄΄(Στ. Σαράφης "Ο ΕΛΑΣ" σελ. 440-512)

Παρακάτω ακολουθούν διηγήσεις ανθρώπων που έζησαν τα γεγονότα από κοντά . Η αφηγήσεις εκτός από πηγή γνώσης των γεγονότων , αποτέλεσαν και ευκαιρεία για μια καταγραφή του δικού μας ποντιακού ιδιώματος , που δυστυχώς στη νεότερη γενιά τείνει να εκλείψει. 
Οι αφηγήσεις είναι από μόνες τους δυσάρετες και  αναφέρονται σε γεγονότα που άλλους τους θλίβουν και άλλους τους στεναχωρούν. Πάντως δεν κρύβουμε ούτε ωραιοποιούμε γεγονότα γιατί πιστεύουμε πως η αλήθεια δεν έβλαψε ποτέ κανένα και τίποτα 


1η Αφήγηση   ( ο Ακριβόπουλος Γιώργος του Σπύρου μιλά στον Στυλίδη Κώστα του Αριστόβουλου, Παλατίτσια Μάρτιος του 2010)

..............προτού πάνε σον Κρασοπούλ έβρανε και εποίασαν εφτά άτομα Μελικιώτς , Ρουγκοταίοι και έναν κι’ άλλο φυλήν , ενέσπαλά το . Άλλ δύο , τρει νομάτ,  Ρουγκοταίοι . Τον Ρουγκότην με τα τρία τα παιδία τ’. Και αέτς πα έγκαν ατς αδά , επήγαν ατς ση Παντέλη τ’ οσπίτ , απάν ση Πασαλίδη.

Μετά έρθαν οι Γερμανοί , 2 Απριλίου , να καθαρίζνε μας. Κουκιώτ , Μελικιώτ , προπάντων Μελικιώτ και Γερμανοί. Έταν και αποφκά ασό Λιανοβέρ ένα χωρίον , αφκά μερέαν , κάπως λένατο. Έταν και ασόν κάμπον , δεξιοί , έρθαν να καθαρίζνε μας επιτόπου . Γιατί τεμετέρ επήγαν επαίραν σιτάρ , για το σιτάρ , για τροφή , θα φτάγνε μας γεννοκτονίαν.

Τέλος πάντων , σο Κλειδί έταν 6 αντάρτ , μόλις είδαν τη Γερμανούς , εκαμίνωσανα , έφυγαν. Από πέρα επήαν σα Παλούρια . Απ’ αδά μερέαν έταν εντόπιοι , ερίαζαν και επαίγναν εκάθουσαν σ’ οσπίτ τη Στάθιονος , ένας ρωσοπρόσφυγας . Οπίς σον τοίχον τη Βασίλη είναι ακόμη τα θεμέλια , εκαικά σ’ εξ το μέρος .

Οι Γερμανοί έρθαν επεκεί ασή Βοσκίνας τον Λάκκον . Έτον ο Θωμάς ο Χασιώτης φύλακας   , έφυεν . Πέρασεν ας οσπίτιμ’ και πάει ελάγγεψεν τη Καζάκ τα τσιαπιάρια να γλυτών ασή Γερμανούς . Εσύρνανε σφαίρας .

Εκεί όνταν εσέβανε , επίασαν τον Στάθιον , έκαψαν ατον ζωντανόν . Έξιαν πετρέλαιον και εσέβεν αφκακές σα τσαλία , σα φραχτία . Επεκεί εσκότωσαν τον Αβραάμ τον Στυλίδην , τη Λεωνίδα τον πατέρα . Απές σ’ οσπίτ εδέκανα φωτίαν και έκαψανατο.

Είχαν στοιχεία , επειδή έταν τη Ψαρού αδέλφια και τη Κουρέα . Κ’έταν αντάρτ , αλλά είχαν στοιχεία. Με τη Γερμανούς έτον , ο Π........ας ο Νίκον. Έτανε δραστήριοι ο Κουρέας και ο Ψαρός και σου λέει , ατουνούς ευρήκουμε , ατουνούς σκοτώνουμε . οι Φασίστες κι λογαριάζνε , ότιναν ευρήκνε καθαρίζνε.

Εσκότωσαν τον άνθρωπον, εδέκαν φωτίαν , εσκότωσαν τον Αβραάμ . Τον Γιούραν κ’ επείριαξαν . Ατός πα έτον άλλος ρωσοπρόσφυγας . Τον Κυριακίδην , κ’ είχαν στοιχεία για τ’ ατόν, κ’ εδούλευεν . Τον Αβραάμ , επειδής έτον τη Ψαρού αδελφόν , εδέκανατον φωτίαν.

Τότε έλεγαν για τον Γιούραν ΄΄ολμούζια γάρη και απ’ έναν κανονίδι ΄΄ , εσύρκουσαν κανόνια κ’ έλεν η Δέσπω ΄΄Γιούρα οφύγον΄΄,  ΄΄ντο εν γάρη , ολμούζια σύρκουνταν κι’ απ’ ένα κανονίδι΄΄ και επεκείνο εκοροϊδευανατον.

Ατώρα από παν σην μαχαλάν . Επήγαν απάν σην μαχαλάν και έσυραν ατόν που έτον τσοπάνος , εσκότωσαν ατον . Εκάθουσον ση Ποιμενίδη τη Γιάννε τ’ οσπίτ . Τσοπάνον είχαματον σα χτήνια . Έτον τη Ρεβέκκας , ο άντρας , ο Κώστης , πάλι ρωσοπρόσφυγας . Και έτον με τον Τόρον συγγενείς , με την Τσινίκαν . Εκείνον επαίραν , επίασαν το Κούτσον , τον Γιούραν , τον γιον ατ , τη Βασίλ τη Κούκονος το παραπαίδ , τον Σαββίκον.

Επίασαν και έγκανατς ση Σιατάντων τ’ ορμίν . Ο Σιάτον ο Λάμπον , τη Κούτσονος ο πατέρα και ατός ο Γιώργον.

Τον Κορύφ τον Ηλία εσκότωσαν γιατί ο αδελφός ατ έτον αντάρτης , είχαν ατον μανίαν.Εξέγκαν ατον οξωκά κ’ εσκότωσανατον . Με τ’ άσπρα έτον , ας’ οσπίτ εξέβεν κ’ επήεν να κρύφκεται ση Σιάτονος τη Λάμπονος , ο καημένον ! Επαίρεν τ’ οσπίτν ατ φωτίαν. Αέτς πα εσκότωσαν ατον. Εγνώρτσαν ντο εν τη Κορύφ ο αδελφόν και εσκότωσαν ατον . Ο Π........ας μαζί ατουν έτονε (με τους Γερμανούς).

Τα’ αδέλφια τ’ έτανε ο Νίκον και ο Λευτέρτς, Ο ένας έτονε ο τσιπ ο τρανός και ο άλλος έτον ο μικρόν.

Απ’ αδά όταν έρθανε επυροβόλησαν ατς σ’ Αλέκονος τη Λαζάρ το οικόπεδον. Ατουκά εδέκαν μάχη .

Οι σκοποί πα ατουκά έταν , και εδέκαν μάχη

Σκοποί έτανε , επαίναν και εντόπιοι , ερίαζαν , επιβολήν εβάλναν οι αντάρτ. Ή έτον δεξιός ή κ’ έτονε εστείλναν ατον , και επαίγνεν. Ανταρτοκρατούμενον έτον το χωρίον.

Αδά σο σχολείον έταν μόνον σαράντα άτομα. Εγώ μωρόν εμ . Απ’ αδακά έσπασεν , έπαθαν ζεμίαν και απ’ ατουκά έφυγαν.

Τέλος πάντων εσέβαν για καλά σο χωρίον απές , και συγκεντρώνε πληθυσμόν. Έρθανε σ’ εμέτερον τ’ οσπίτ . Ας εμέτερον τ’ οσπίτ εδεβείναν αντάρτ , άλλος τσουβάλ σο κιφάλν ατ , άλλος κουβέρταν , παραμορφωμέν (καμουφλαρισμένοι) . Εγώ μωρόν εμ και έλεπατα.

Ας εμέτερον τ’ οσπίτ  και ασό χωρίον έφευανε . Έταν και αλλ πα δέκα , δεκαπέντε αντάρτ ση Θοδώρ τη Στάθιονος τ’ οσπίτ. Απ’  εκεί έφευαν σο ρασίν , σα τσικάρια..

Ατοίν έφυγαν και εφέκαν σ’ οσπίτ έναν όπλον. Αέτς πα λέει η Μάρω τον πατέραν ατς και η μάνατς η Κερέκη ΄΄θα παίρτσατο και πας χάσαι , σκοτούσαι ότι παθάντς , όλτς θα σκοτώνε μας αδαπές αν ευρήκνατο΄΄ Επαίρενα και έφυεν ο μπαρμπά Στάθης . Ας οπίς μερέαν ελάγγεψεν , ολ ας οπίς το μέρος ελάγγευαν και έφευαν …….