Εδώ ακούτε ποντιακή μουσική


Joomla Slide Menu by DART Creations
Facebook Share
Share on facebook

ΠρόσφυγεςΗ αλήθεια είναι ότι ακόμη και μεταξύ μας , ανάμεσα στους ΄΄Πόντιους΄΄ δηλαδή,  κάποιοι θεωρούν σωστό, όσους από εμάς (τους προγόνους μας δηλαδή) εγκαταστάθηκαν στην περιοχή του Καρς και τους άλλους που ακόμη νωρίτερα είχαν εγκατασταθεί στις περιοχές της Γεωργίας και της Νότιας Ρωσίας , να τους ονομάζουν γενικά ΄΄Καυκάσιους΄΄. Και βρήκε τέτοια καθολική χρήση η ονομασία αυτή ώστε και οι ίδιοι οι πόντιοι κάτοικοι των περιοχών αυτών να αυτοπροσδιορίζονται πλέον έτσι , ως Καυκάσιοι δηλαδή.

Από πολύ νωρίς λοιπόν,  ήδη από τις αρχές του αιώνα , χρησιμοποιήθηκε ευρέως  αυτή η ονομασία, ιδρύθηκαν σύλλογοι μορφωτικοί , εκπαιδευτικοί , πολιτιστικοί , όπως…..σύλλογος Καυκασίων φοιτητών , σύλλογος Καυκασίων επιστημόνων, σύλλογος Καυκασίων Καλαμαριάς ……..δόθηκε ως ονομασία σε χωριά προσφύγων , όπως Νέος Καύκασος Φλώρινας κλπ.

Η κακή αρχή έγινε νομίζω από τον Ελλαδικό τύπο των αρχών του αιώνα όταν η φιλοπατρία των ποντίων του Καυκάσου , και το όνειρό τους για μια εξιδανικευμένη Ελλάδα τους οδήγησε σε μια προσπάθεια πρώτης εγκατάστασης στην Ελλάδα ήδη από το 1900 (βλ. εφημερίδα Εμπρός φύλλο….)

Η γνωστή ιστορική αμνησία και αφασία των Ελλαδιτών τους βαφτίζει τότε με τον εντελώς αδόκιμο και άστοχο όρο ΄΄Οι Καυκάσιοι΄΄ .

Και αν αυτό λέγονταν για να χαρακτηρίσει την ευρεία φυλετική καταγωγή , κανένα πρόβλημα . Σίγουρα όλοι οι Έλληνες είναι Καυκάσιοι , ανήκουν στην Καυκασιανή λευκή φυλή , και είναι όπως λέμε  ινδοευρωπαίοι. Όχι όμως, δε χρησιμοποιήθηκε έτσι . Η ονομασία Καυκάσιοι γι’ αυτούς ήταν εθνοτοπικός όρος , όπως λέμε οι Κρητικοί , οι Θράκες , οι Πόντιοι και οι Καυκάσιοι. Ελάχιστες αναφορές του τύπου Καυκάσιοι Πόντιοι, αποδεικνύει ότι η σύγχυση υπήρχε ήδη από τότε!

 

Ας κάνουμε όμως μια προσπάθεια για να ξεκαθαρίσουμε τα πράγματα . Υπάρχει εντέλει τέτοιος εθνικός προσδιορισμός ;  Υπάρχει πουθενά αναφορά για Καυκασιανό λαό και μάλιστα με Ελληνική συνείδηση ; Ούτε οι γηγενείς λαοί της ευρύτερης περιοχής του Καυκάσου δεν αυτοπροσδιορίζονται έτσι , γι’ αυτούς υπάρχουν μόνο  Γεωργιανοί , Αρμένιοι , Λαζοί , Μεγγρέλοι , Οσέτιοι , Γεζιντί (Κούρδοι) , Αζέροι , Τσετσένοι . Αυτοί όλοι είναι λαοί της περιοχής του Καυκάσου . Δεν τους συνδέει μεταξύ τους καμιά κοινή φυλετική καταγωγή . Είναι λαοί που κατοικούσαν στον Καύκασο . Ποτέ δεν ονομάστηκαν Καυκάσιοι, αλλά Καυκασιανοί λαοί. Αντίθετα οι Πόντιοι που κατοίκησαν εκεί μόνο για περίπου σαράντα χρόνια , αυτοπροσδιορίζονται ως Καυκάσιοι μολονότι δεν το δικαιούνται σε καμία περίπτωση ιστορικά. Και αυτό για τον απλούστατο λόγο , ότι μέσα σε σαράντα και πενήντα χρόνια δεν μπορεί να διαμορφωθεί ξεχωριστή ή καλύτερα νέα εθνική ταυτότητα. Ούτε καν ως κάτοικοι της γεωγραφικής περιοχής του Καυκάσου, πρέπει να ονομάζονται έτσι,

Σε πείσμα όμως της λογικής σε πολλά προσφυγικά χωριά ακούμε πολλές φορές το περίεργο , εμείς είμαστε Πόντιοι και αυτοί είναι Καυκάσιοι . Σαν να λέμε δηλαδή ότι οι Καρσλήδες δεν είναι Πόντιοι. Με τη λογική αυτή οι Πόντιοι που εδώ και ενενήντα χρόνια εγκαταστάθηκαν στην Ελλάδα , μπορούν να διαχωρίζονται πλέον , σε Κοζανίτες, Βεροιώτες , Θρακιώτες , Θεσσαλούς κλπ; Μόνο και μόνο επειδή κατοικούν στην Κοζάνη , στη Βέροια , στη Θράκη ;

 

Κατά τη γνώμη μου,  οι Καυκάσιοι ονομάστηκαν Καυκάσιοι επειδή ακριβώς οι άλλοι τους ονόμασαν έτσι!

Οι ΄΄Ρωσοπόντιοι΄΄ δεν αισθάνονται ΄΄ρωσοπόντιοι΄΄ , εμείς τους κάναμε να νιώθουν έτσι. Ούτε οι Πόντιοι της πρώτης γενιάς αυτοπροσδιορίζονταν ως Πόντιοι , οι άλλοι τους ονόμαζαν έτσι. Κάπου δηλαδή βλέπουμε να σφυρηλατείται μια ΄΄ταυτότητα΄΄ είτε λόγω εσφαλμένης αντίληψης είτε επειδή οι άλλοι σε αισθάνονται  διαφορετικό.

Ποτέ οι ΄΄Καυκάσιοι΄΄ πριν από τον ξεριζωμό τους από την περιοχή του Αντικαυκάσου δεν αισθάνθηκαν Καυκάσιοι.

Για παράδειγμα από πάντα οι κάτοικοι του Τσορμίκ έλεγαν ότι είναι Σανταίοι  και σχετίζονταν περισσότερο με τα άλλα Σαντέτκα χωριά του Καρς , τη Γάμισλι , το Πελιπκπάσκιοϊ , το Παρντούζ αλλά και το Γενικιοϊ (φυσικά δεν ήταν απομονωμένοι , υπήρχαν επαφές και με τα άλλα Καρσλίδικα χωριά, σε μικρότερη όμως κλίμακα). Γι’ αυτούς οι άλλοι ρωμιοί του Καρς που οι περισσότεροι κατάγονταν από την περιοχή της Αργυρούπολης , ήταν Κολόζ*, έτσι τους αποκαλούσαν . Κάποια νύφη που έρχονταν στο χωριό , από άλλα χωριά , μη Σανταίικης καταγωγής , ήταν Κολόζα και εκαλάτσεβεν κολόζκα. Τότε για τους προγόνους μας,  πριν την καταστροφή υπήρχαν οι Σαντέτ , οι Κρεμέτ, οι Ιμερίτ, οι Τραπεζουνταίοι , οι Ματσουκέτ…… και οι Κολόζ. Όλοι αυτοί ήταν απλά  Ρωμαίοι. Καυκάσιοι πουθενά,  ούτε καν Πόντιοι !

 

Ο όρος Καυκάσιος χρησιμοποιήθηκε για πρώτη φορά από τους λόγιους της εποχής , οι οποίοι όπως βλέπουμε και σε άλλες περιπτώσεις , είχαν μια τάση στην αυθαίρετη ερμηνεία που έφτανε τα όρια της μυθοπλασίας. Και όλα αυτά χάριν μιας κακώς εννοούμενης Ελληνομανίας . Για παράδειγμα πρώτη φορά από αυτούς χρησιμοποιήθηκε ο όρος Πόντιος και Πόντος . Για τον απλό λαό τότε ολ έσανε Ρωμαίοι.

 

Έτσι λοιπόν  αφού ήρθαν στην Ελλάδα και οι υπόλοιποι πόντιοι,  τους ήδη εγκατεστημένους Ρωμιούς του Καρς τους αποκαλούσαν γενικά Καυκάσιους . Τι γινόταν όμως πριν από τον ξεριζωμό . Τι γινόταν πριν την ανταλλαγή . Φυσικά πριν δεν υπήρχε αυτό , γιατί οι συγγένειες ήταν ακόμη πολύ κοντινές και εν πολλοίς ο μητροπολιτικός Πόντος συντηρούνταν σε μεγάλο βαθμό από εμβάσματα των ξενιτεμένων στον Καύκασο , ενώ οι παροικίες της Ρωσίας ενίσχυαν με εράνους  τον αγώνα για την ανεξαρτησία του Πόντου. Τότε όλοι αυτοί ήταν ομογενείς. Οι ομογενείς του Βατούμ , οι ομογενείς του Καρς και ούτω καθεξής . Ποτέ δε βλέπουμε , σε καμία ομογενειακή ή ποντιακή εφημερίδα της εποχής να αναφέρονται ως Καυκάσιοι.

Ο διαχωρισμός γεννήθηκε μετά από την εγκατάσταση στην Ελλάδα. Για παράδειγμα οι συγγενείς μας Σανταίοι , οι οποίοι εκπατρίσθηκαν από τη Σαντά χωρίς πριν να εγκατασταθούν κάπου αλλού , αναφερόμενοι σε εμάς τους Τσορμικλήδες Σανταίους , έλεγαν ΄΄τεμέτερον οι Καρσλήδες΄΄.

Χαρακτηριστικό παράδειγμα στον Ελλαδικό χώρο αποτελούν δύο Σαντέτκα χωριά του Ν. Κιλκίς . Ο Άγιος Χαράλαμπος και τα Αμάραντα Κιλκίς . Το πρώτο χωριό Σανταίων από την ιστορική Σάντα , το δεύτερο χωριό Σανταίοι από τη Γάμισλι (Κάμισλι) του Καρς. Αν και Σανταίοι και οι δύο , πάντοτε υπήρχε μια υφέρπουσα διάκριση μεταξύ τους . Αυτή των Ποντίων και των Καυκασίων .

Τελικά μπορούν σαράντα χρόνια διαμονής (1878-1918) σε ένα ξένο στην ουσία τόπο να απομακρύνουν τόσο πολύ τους ανθρώπους μεταξύ τους ;

Πιστεύω πώς όχι , αλλά νομίζω πως είναι ίδιον των ανθρώπων να ψάχνουν αυτά που τους χωρίζουν και όχι αυτά που τους ενώνουν. Οι Πόντιοι θέλουν να διαχωρίζονται από τους Θρακιώτες, οι Σανταίοι από τους Ματσουκαίους , οι Ισχανανταίοι από τους Πιστοφανταίους , οι Παρχαράντ ασή Αμιράντας κτλ. Η συνεχής πάλη των αντιθέτων. Και αν δεν υπάρχει ο διαφορετικός θα τον εφεύρουμε ! Αντίδοτο σε όλα αυτά η γνώση και μόνο η γνώση. Η γνώση μέσα από την αυτογνωσία.

 

Εμείς αισθανόμαστε αλλιώς αλλά από αντίδραση και μόνο, επειδή οι άλλοι δεν μας αποδέχονται γινόμαστε φανατικοί μιας ταυτότητας που στην ουσία δεν υπάρχει αλλά είναι πλαστή. Γινόμαστε Καυκάσιοι , Ρωσοπόντιοι , Τούρκοι Πομάκοι , Σλαβομακεδόνες γινόμαστε Ρουμανόβλαχοι, Γεωργιανοί (χωριό της Ημαθίας). Γινόμαστε ακόμη και Γραικοί! Γινόμαστε ό,τι μπορεί να φανταστεί ο καθένας. Μας ενώνει η άρνηση του άλλου που δε μας θεωρεί δικούς του αλλά ξένους . Τερτίπια της ψυχολογίας των ανθρώπων και των λαών που μια σκοτεινή πολιτική μπορεί να τα χρησιμοποιεί έξυπνα αλλά και με ιδιοτέλεια!

 

Έτσι απλά,  φτάσαμε να λησμονούμε ότι το Καυκάσιος είναι επίθετο και δηλώνει τον τόπο που κατοικείς , δε δηλώνει καμία φυλετική , ιστορική ή γλωσσική και εν γένει πολιτιστική ταυτότητα. Το επίθετο αυτό αναφέρεται στη λέξη ρωμιός , και μόνο του δε λέει τίποτα ! Ρωμιός του Πόντου , Ρωμιός του Καυκάσου, Πόντιος του Καυκάσου , Καυκάσιος Πόντιος.

Από εκεί και πέρα οι ταμπέλες μπαίνουν και θα συνεχίσουν να μπαίνουν με την πάροδο των χρόνων. Ο Πόντιος έγινε Καυκάσιος , ο Σαντέτες έγινες Τσορμικλής , ο Τσορμικλής έγινε Παλατιτσιώτης , ο Ρωμιός έγινε Έλληνας , κατόπιν Μακεδόνας και στο τέλος Ευρωπαίος με τελικό σκοπό να γίνει δήθεν ΄΄κοσμοπολίτης΄΄ και στην ουσία απολίτικος .

 

Τι είμαστε λοιπόν τελικά ; Μπορεί ο τόπος που γεννηθήκαμε να μας δημιουργήσει μια ταυτότητα που θα αποκλείσει εντέλει την αρχική μας πολιτιστική καταγωγή ; Αν γεννηθήκαμε στη Γερμανία είμαστε Γερμανοί ;

Χωρίς να αρνούμαστε ότι σίγουρα ο τόπος στον οποίο γεννιόμαστε μας επηρεάζει καταλυτικά , ωστόσο τουλάχιστον εμείς οι Ρωμιοί του Πόντου έχουμε αποδείξει ότι πατρίδα εν τέλει είναι οι προγονικές μνήμες , η ιστορική μας ταυτότητα , η ρίζα μας .

Πόντιοι είμαστε λοιπόν και όχι Καυκάσιοι . Ρωμιοί του Πόντου ! Αν υπήρχε Καυκάσια συνείδηση θα έπρεπε αυτή να εκφράζεται και στη δημοτική μας μουσική. Πουθενά όμως δε συνάντησα έστω και ένα ποντιακό δίστιχο που να μιλά για τον Καύκασο!

*η προέλευση της ονομασίας είναι άγνωστη σε εμένα